Pas geleden kwam een van onze beste kameraden langs voor een buurtonderzoek rond de verkeersveiligheid. Zoals noodzakelijk bij zulk onderzoek vroeg hij mij naar naam, beroep, geboortedatum, geboorteplaats en geloof. Bij het laatste gaf ik als antwoord dat ik in God geloofde, wat of wie dat ook moge zijn. Als zelfs de meneer met dat rare kapsel en snor, aan wie wij vandaag alle moderne technologie te danken hebben, daarvan overtuigend bewijs had waarover zou ik mij dan druk maken.
Mijn antwoord behoorde niet tot de keuzeopties die kennelijk op het enquêteformulier voorkwamen. Hij vroeg daarom: “ja maar welke God? Die van de christenen, moslims, hindoes, of een andere?”. En terwijl hij dat vroeg schoot hij spontaan in de lach bij het zien van mijn blik. Want we waren het meteen eens dat de verschillen in geloof niet anders zijn dan anders geloven in deze verschillen, maar dat sommige dingen nu eenmaal zijn. Dat hoef je niet te geloven, dat weet je.
Niet lang daarna kreeg ik ander soort diender aan de deur. Dit maal in verband met een klaagzang op papier welke ik had ingediend bij de burgervader wiens burgerkind ik ben. Ook deze ambtenaar in functie vroeg om de noodzakelijkheden, met als toevoeging ID nummer, geslacht (altijd vragen, vooral in deze tijd!) en ras. Ras? Ja. Ras.
Daar gingen we weer. Want net zoals met geloof, is dit weer een soort van schijnbaar onderscheid. Wij hebben als mens allemaal gewoon bloedgroep A, B, AB of O, vinden dezelfde vrouwen mooi (of mannen, hangt geheel van uw voorkeur af hoewel je ook onzijdigen hebt), dezelfde medicijnen helpen ons beter maken en wij zullen allen een keer ons lichaam achterlaten voor zij die ons tot dat moment lief hebben gehad.
De geduldige man in functie kon natuurlijk onmogelijk rapport opmaken zonder alle noodzakelijke gegevens en kenmerken op te tekenen, dus koos ik uit de verschillende mogelijkeden die mij werden voorgeschoteld. Waarschijnlijk hing de keuze niet samen met mijn uiterlijke kenmerken, want ik kreeg een heel vreemde blik. Maar goed.
Tegenwoordig wordt de term “ras” niet zoveel meer gebezigd, maar hebben wij een ander troetelnaampje: etniciteit. In dit landje is dit zelfs heel erg belangrijk, zo belangrijk zelfs dat DE Surinamer niet eens bestaat. Vraag de eerste de beste die je tegenkomt op straat “wat hij of zij is”, dan krijg je steevast één van de keuzeopties te horen die ik voorgeschoteld kreeg. Hele volkstellingen worden op grond van dit onderscheid gehouden (of niet, maar de discussies en conclusies na zo een oefening doen anders denken).
Rassenleer is zo belangrijk dat het onderdeel uitmaakt van het curriculum aardrijkskunde op school. Heuse politieke partijen zijn opgericht om vooral dit onderscheid te kunnen blijven benadrukken. De indruk bestaat dat wij een “evenredige verdeling van de macht” belangrijker vinden dan of die macht wel goed beoefend wordt. Een minister van onderwijs voor wie lidwoorden en werkwoordvervoegingen vrije keuzen zijn en die met veel pijn en moeite het onderwijs proces doorlopen heeft? Geen probleem, zolang hij bijdraagt aan de “etnische evenwichtigheid”.
Natuurlijk verschillen wij mensen van elkaar. De mensheid heeft zich immers divers ontwikkeld. Maar handelen naar dit verschil is niet meer dan een keuze. Een vrije keuze wel te verstaan.
Pas geleden keek ik weer eens naar de beste Surinaamse film ooit: Wan Pipel. Dit maal werd de film niet vertoond in verband met de onafhankelijkheid van de Republiek, maar omdat de grote ster uit de film uit ons midden vertrokken is. Het is verbazingwekkend maar vooral bedroevend hoe actueel de zovele aspecten van deze film nog zijn.
Dat de voormalige eigenaar van dit landje en haar inwoners veel profijt had met het zoveel mogelijk gescheiden houden en laten behouden van de “eigen cultuur” is een feit. En deze verdeel en heers tactiek hebben de “leiders” van de politiek prachtig overgenomen. Eens goed nagedacht over de levensmogelijkheden van elk van deze figuranten zonder hun “etnische achterban”? Precies, niet zo erg veel.
Wij zullen in ons mooie land dan ook geen stap vooruit maken, zolang wij ons verdeeld laten houden. Als u naar de dokter moet of luistert naar de schooljufrouw, is het laatste waar u zich over druk maakt of het een Hindoestaan, Creool, Inheemse, Marron, Javaan, Gemengde is.
Doe dat dan ook niet in de rest van uw leven.
COLUMNIST: ROGIER CAMERON